|
Een klankschaal is een
muziekinstrument in de vorm van een schaal, vervaardigd uit een
legering van verschillende metalen, waarvan afmetingen, kleur,
wanddikte en samenstelling grondig kunnen verschillen. In de oude
traditie werden er 7 metalen voor gebruikt, elk voor één van de toen
gekende planeten.
Ze ontwikkelen een langdurige
klank na het aanslaan met een slagstok. Klankschalen zijn rijk aan
boventoonresonanties met trillingspatronen en specifieke zwevingen;
elke klankschaal heeft zo een eigen karakter, toonzetting en
klankkleur. Het zijn een uitstekend medium om rustgevende klanken te
laten ervaren en via relaxatie en/of stimulatie de eigen diepere
bewustzijnsniveaus te ontdekken.
De werking van klankschalen berust
op resonantie. Via horen (auditief) en voelen (vibratorisch)
resoneren lichaamscellen mee met de klankenergieën.
Klankschalen zijn oorspronkelijk
afkomstig uit het Himalayagebied (verkeerdelijk verwijst men vaak
naar Tibet, wat eigenlijk te beperkend is). Ze worden gebruikt als
eetkommen, offerschalen, slaginstrumenten, relaxators, relaxatie
ondersteunende geluidsbronnen en als instrumenten bij het snoezelen.
Klankschalen hebben veel
benamingen, onder andere: boeddhistische schalen, eetkommen,
folklorepotten, geneeskommen, geneesschalen, harmonisatieschalen,
heelkommen, heelklankschalen, Himalaya klankschalen, klankschalen,
offerschalen, pindabakjes, potten, relaxatiekommen, rituele
klankschalen, spuitkommen, spuitschalen, sterschalen, Tibetaanse
klankschalen en zingende kommen.
Klank
Aanspreektijd
Sommige klankschalen hebben een snelle aanspreektijd, de klank volgt
meteen na het aanslaan. Andere klankschalen ontwikkelen eerst een
grommende bourdon, zeker de klankschalen (tot 40cm.) met een dikke
rand. Waar de ene schaal gewillig reageert op een zachte tik heeft
een andere een forse aansporing nodig.Het uittesten van
verschillende slagstokken is aangewezen.
Boventonen
Klankschalen produceren zoals nagenoeg ieder muziekinstrument
boventonen. Boventonen uit het lage register maken de grondtoon
voller en ronder. De nasale resonantie van het boventoonzingen
versmelt heel mooi met de boventonen van de klankschalen.
Pulseren
Een goede klankschaal heeft, mits juist aangeslagen, een pulserende
klank die op en neer golft in een periodiek ritme. Dit pulseren laat
zich ook beluisteren als het ademen van de klankschaal. De
golfbeweging van de klank is een uitnodiging tot verdere verkenning.
Probeer verschillende kloppers uit die het pulseren kneden,
verlengen of korter maken. De pulserende klank neemt je mee in zijn
golfbeweging waarin de klank met geregelde tussenpozen uitzet en
inkrimpt.
Beschadiging
Eventueel geneuzel of uitdoven van de klank wijst op een
beschadiging. Deze wordt meestal veroorzaakt door een nauwelijks
zichtbaar haarscheurtje of luchtbel in de schaalmantel, beiden zijn
funest voor klank en klankschaal.Verpak uw klankschalen goed tijdens
transport, een doek tussen de schalen voorkomt beschadigingen.
Soorten klankschalen
1. Metalen klankschalen uit het
Himalayagebied
In verband met de oorsprong en de legering van de wonderlijke
klankschalen valt nog veel te ontdekken via onbevooroordeelde
research want tegenstrijdige meningen blijven in alle opzichten
aanwezig. Algemeen wordt aangenomen dat de klankschalen (Singing
Bowls) van Nepalese oorsprong zijn en in elk geval gebruikt worden
door de Newari, een volksgroep uit de Kathmanduvallei in Nepal, bij
hun rituele vuuroffer. Hoog in de Himalaya was er geen klei om
keramische schalen te bakken, dus sprak men de metaalertsen aan voor
het vervaardigen van keukengerei. Maar van de Newari is niet echt
smeedkunst bekend... De Newarigemeenschap is traditioneel een
stadsvolk met zin voor architectuur en kunst, daardoor
verantwoordelijk voor het onderhoud van tempels. De inscripties op
sommige schalen zijn inderdaad in Nepalees Devangiri-schrift.
Handgemaakte Klankschaal met Nepalese
inscriptie
midgaardshop.be
2. Metalen klankschalen uit
andere Oosterse landen
Metalen klankschaaltjes (Ø 5 à 6 cm.) uit Japan zijn net als
suzi-belletjes rituele zuiveringsinstrumenten, verbonden met het
zenboeddhisme en de goddelijke kiemkracht van de eerbiedwaardige
shinto-religie. In het shintoïsme (de weg van Kami of de goden die
het landschap bezielen) worden ook grote schalen (86 cm) gebruikt,
de “dobachi of keisu” die met de ronde onderkant steeds op een
kussen rusten zodat ze bij het aanslaan niet omrollen. China,
Thailand, Korea & Birma kennen eveneens klankschalen. Ze worden er
vaak machinaal vervaardigd met het oog op het toerisme.
3. Keramische klankschalen uit
Europa & zowat alle werelddelen
Uit in het vuur gebakken klei worden al eeuwen prachtige beelden,
schalen, vazen en kommen geboren. Een fraai voorbeeld daarvan is de
keramiek van de Amerikaanse Indianen. Schalen, gevuld met
verschillende hoeveelheden water, laten heerlijke tonen weerklinken.
Bespeel ze door erop te tikken met houten of bamboestokjes. Kleine
porseleinen kommetjes, gevuld met water krijgen in India de benaming
Jalatrang of Jal Tarang mee.
Tip: Zoek een reeks bloempotten
uit, aan de binnenkant voorzien van een gelijkmatige laag email. De
potten met water op toon brengen is eenvoudig: vul of ledig ze en
hun toonaard verandert.
4. Moderne silica klankschalen
uit de Verenigde Staten
De juiste technologie om de melkwitte silica klankschalen te
vervaardigen werd ontdekt in 1988. De allereerste schalen die tot
ontwikkeling kwamen, in de Amerikaanse computerindustrie van Arizona,
werden gebruikt als halfgeleiders bij de aanmaak van computerchips.
De schalen worden vervaardigd uit “silica zand” van puur
kwartskristal, ook gebruikt bij het vervaardigen van optische kabels
voor telecommunicatie. In een centrifuge wordt het silica
blootgesteld aan een middelpuntvliedende kracht en onder hoge
temperatuur gesmolten tot een kom.
Ze bestaan in twee uitvoeringen:
Clear: doorschijnend als glas, eerder dunwandig en daardoor
verkrijgbaar tot zo’n 30 cm (12 inch) diameter. Frosted: als
melkachtig glas of opaline. De wand is dikker en laat toe schalen te
vervaardigen met een diameter tot 60 cm (24 inch).
5. Bergkristallen klankschalen
(onder voorbehoud)
Af en toe is er onder klankschaalliefhebbers ook sprake van een
vijfde soort klankschalen vervaardigd uit bergkristal. Dit delen wij
mee onder voorbehoud, wegens gebrek aan tastbare bewijzen.
6. Gouden klankschalen -
OPGELET
Aan de man gebracht als 'Lama-schalen'.Ook in de knuffelcultuur
van de New Age bestaat een hang naar uiterlijkheden. Hoogglanzende
klankschalen zijn er zelfs letterlijk een goudmijntje. Ze genereren
hogere verkoopcijfers dan de authentieke klankschalen die eerder dof
ogen. Begrijpelijk dat handelaars daarop inspelen door de
klankschalen te vergulden. Dit is een industrieel proces waarbij men
een klankschaal eerst poliert. Na spoeling, wordt de klankschaal dan
elektrolytisch ontvet om de resterende polierpasta te verwijderen.
Na een nieuwe spoeling wordt de klankschaal vervolgens in een
zuurdip van 10% zoutzuur gedompeld. Er volgt opnieuw een spoelbad en
dan gaat de klankschaal gedurende een kwartier in een nikkelbad of
een messingbad om via elektrolyse waarbij elektrische wisselstroom
wordt omgezet in gelijkstroom, voorzien te worden van een laag
nikkel of messing. Na een nieuwe spoeling wordt de klankschaal
binnen de twee minuten, via een nieuw electrolysebad, voorzien van
een goudlaagje. Een laag vernis vormt de afwerking. Gebeurt een en
ander onzorgvuldig dan zal het laagje goud na verloop van tijd
afschilferen. Indien een witte onderlaag zichtbaar wordt, werd de
klankschaal voorzien van een nikkellaag.
M.a.w. hou uw handen hiervan thuis!
Ornamentatie
Symbolen begeesteren de mensheid bij het uitdrukken van het
onzegbare. Schalen voorzien van versieringen worden soms omschreven
als kalenderklankschalen, veel bewijsvoering terzake is er echter
niet. De aangebrachte ornamentatie heeft niet altijd een symbolische
waarde of cultuurhistorische betekenis. Zelfs indien sprake van
geijkte zinnebeelden of traditionele symbolen op klankschalen is
interpretatie niet vanzelfsprekend ook al zijn betekenisdragende
symbolen en versieringen van alle tijden. Waar symboolfiguren
opduiken is niet steeds een eenduidige betekenis voorhanden.
Oude klankschalen reiken ornamentatie, inscripties en ingegraveerde
motieven aan die verdere exploratie verdienen, ook al is de kans
groot dat de betekenis niet meer te achterhalen valt.
Basistechnieken
Er zijn zeven basistechnieken (in
het drummerjargon: rudiments). Hoe beter je speeltechniek, hoe beter
de ritmes en melodielijnen.
Technische hoogstandjes zijn geen doel op zich, ook geen Olympische
discipline. Expressie is de belangrijkste instap waarbij
creativiteit en muzikaliteit samengaan. Je klankschalen omkeren
(onder een doek) na het bespelen voorkomt ongewenst aanraken of
bespelen door anderen.
Een overzicht van de zeven
technieken:
Aanslaan met klopper
Sla haaks tegen de rand van een klankschaal die op je vingertoppen
rust, sla de klankschaal aan met een slagstok van hardhout voorzien
van vilt. Aanslaan aan de binnenkant dooft de klank. Timing,
coördinatie en gevoel voor tempo zijn even belangrijk als dynamiek
en klankbeheersing. Sla silica klankschalen alleen aan met een
speciaal ontworpen suèdeklopper (buitenzijde) of rubberklopper
(binnenzijde)!
Omcirkelen met wrijfstok
Zet een klankschaal op de vlakke handpalm. Draai een gladde en dikke
stok gelijkmatig rond de buitenrand van de klankschaal. Pas druk en
draaisnelheid aan om hinderlijk geschraap te vermijden.
Water in de schaal
Giet een bodempje water in een klankschaal. Klop de klankschaal aan
en kantel ze rustig heen en weer om glijdende fluittonen of
glissando te laten horen. Een aangewreven klankschaal zingt
gemakkelijker gevuld met een bodempje water.
Aankloppen met klanktoevoeging
Sla je klankschaal aan en vorm met de mond onhoorbare klinkers haaks
op de wand onder de rand. De mond is hier een resonantieholte die
boventonen versterkt van de klankschaal.
Rondtollen op omgekeerde schaal
Zet een grote klankschaal omgekeerd op een doek of kussen.
Plaats een klein klankschaaltje boven op de grote klankschaal en
laat het ronddraaien. Aantikken met een houten stokje.
Aanwrijven van klankschalen met
de vingers
Meer ervaren percussionisten kunnen een ritselend geluid ontlokken
aan omgekeerde klankschalen door deze aan de buitenkant te bekloppen
of door ze ritmisch aan te wrijven.
Aanstrijken met een strijkstok
Een strijkstok hanteren op de rand vraagt oefening.
Klankschaaltherapie
Voor de ontvanger:
Kijk uit met zogenaamde klankschaaltherapeuten en (be)handelaars die
niet leven naar wat zij prediken. Hierbij wordt niet gedacht aan
mensen met hun vanzelfsprekende onvolkomenheden, wel aan charlatans
die helaas nog al te vaak weerloze mensen uitbuiten, manipuleren en
zelfs beschadigen.
Het is uitgesloten dat klankschalen zonder medisch overleg een
geneeskundige therapie vervangen of stopzetten.
Doktertje spelen is onverantwoord en misdadig! Betaal een faire
prijs voor een faire behandeling.
Klankschalen genezen niet, ze kunnen enkel relaxatie aanreiken bij
wie daar voor openstaat.
Wees alert, bij een
klankschaalmassage moet niemand uit de kleren! Geen enkele
therapeut(e) heeft het recht van ongevraagd aan iemands lijf te
frunniken. Voer een verkennend gesprek eer een sessie van start
gaat. Stel vragen rond opleiding, de eventuele beroepsvereniging of
referenties. Trek je eigen grenzen, neem eventueel een
vertrouwenspersoon mee naar een sessie. Bij een klankschaaltherapeut(e)
die je overvalt met lichtzinnige opmerkingen of aanstuurt op een
verplicht nummertje kun je maar beter maken dat je wegkomt. Verliefd
worden op een therapeut(e) verlegt grenzen waar men later misschien
spijt van krijgt.
Voor de gever:
Beide partijen zijn kwetsbaar, zowel ontvanger als verstrekker
kunnen blootstaan aan ongewenste intimiteiten en avances. Kijk bij
lichaamswerk uit dat de verbeelding van je gast(en) niet met de
realiteitszin op de loop gaat. Een klankschaal op onderbuik of
borsten en één ondeugende lach kunnen je als behandelaar al in de
prijzen laten vallen! Een beschuldiging van ongewenste intimiteiten
is moeilijk te weerleggen. Roddels en verdachtmakingen zijn geen
buitenaardse toestanden. Hou voldoende afstand.
Ayurveda
Soms worden de klankschalen
gelinkt aan de oude traditionele geneeskunst Ayurveda, een
levensfilosofie (ayur=leven, veda=kennis) die voornamelijk in India
(Kerala), Sri Lanka en Nepal wordt gepraktiseerd. Ook in de westerse
wereld werken een aantal Ayurvedische artsen. Ayurveda is niet enkel
een vorm van geneeskundig denken die in een holistische visie de
hele kosmos als samenhangend ervaart, maar ook andere levensfacetten
maken er deel van uit. Ayurveda stelt dat overgave aan ‘Hogere
Krachten’ onontbeerlijk is waarbij astronomie, astrologie en
numerologie ruim aan bod komen tijdens de begeleiding gericht op een
puur en spiritueel leven. De godin Dhanwanthari wordt in verband
gebracht met de Ayurvedische geneeskunst. De Ayurvedische
voedingsleer heeft bovendien een eigen visie waarbij klankschalen
zouden gebruikt worden als eetkommen bij zwangere vrouwen om hun
minerale huishouding op peil te houden.
Zwangerschap & klankschalen
In de diepzee van de veilige
moederschoot komt het gehoor het eerst tot ontwikkeling,
aanvankelijk onder de vorm van een vibratorisch fenomeen. Tijdens
het stervensproces blijkt datzelfde gehoor het laatste werkzame
zintuig te zijn. Geluid en gehoor zijn schitterende, op elkaar
afgestemde wonderen, die echter overhoop kunnen gehaald worden door
onachtzaamheid. Plaats daarom nooit klankschalen op de buik of
borsten van een zwangere vrouw. Communiceer van op een ruime
afstand, heel voorzichtig en louter als een uiterst zachte muzikale
conversatie met de baby. Van silica klankschalen met hun
doordringende klanken kan hier zelfs geen sprake zijn.
Het is niet zo dat de baarmoeder
per definitie een paradijs is. Het ongeboren kind voelt zich enkel
geborgen en in harmonie als er geen verstoringen optreden. Als de
foetus begint te horen, wat aanvankelijk louter een vibratorisch
gebeuren is, kan een knallende klankschaal voor onrust en zelfs
angst zorgen. De foetus ondergaat niet alleen invloeden van
binnenuit maar ook van buitenaf. Geluiden doen de omgeving van de
baarmoeder trillen, daardoor is het horen voor het ongeboren kind
een multimediale, vibra-akoestische en zeer nabije stimulatie. Hou
de intensiteit van je klankschalen aan de lage en stille kant want
moeder hoort nu met vier oren! Onnodig de vibratorische en auditieve
gewaarwordingen (hoofdzakelijk de hartslag, het gerommel van de
ingewanden en de stem van de moeder) van een baby te bestoken met
overdreven trillingen en klanken.
Wetenschappelijk staat vast dat de
natuurlijke geluiden in de baarmoeder een geluidssterkte vertonen
van rond de 30 decibel. De stem van de moeder heeft een
geluidssterkte van ongeveer 50 decibel, terwijl een stem op 1 meter
als ongeveer 40 decibel wordt gehoord. Hard aangeslagen klankschalen
overstijgen moeiteloos de pijngrens. Gezond verstand eist dat er
geen klankschalen worden aangeslagen op de buik van een zwangere
vrouw! De overdracht van een te sterk geluid via moederbuik,
vruchtwater en het vocht in het midden- en uitwendig oor kan de
foetus beangstigen. New Age? Uit onderzoek aan de Britse
universiteiten in Keele en Bath blijkt dat ongeboren baby’s reeds
geluiden kunnen horen èn onthouden na de eerste 20 weken van het
zwangerschap, ongeveer een maand eerder dan tot op heden werd
aangenomen. Deze onderzoeksresultaten tonen aan niet alleen de
cortex maar ook andere hersengebieden verantwoordelijk zijn voor de
ontwikkeling van geheugen, waarneming en gehoor. Ervaring van
trilling sluit aan bij de eerste, fundamentele geluidservaringen.
Contra-indicaties
Hoewel klanken wonderlijk werken
op ons gemoed en stemming, willen we toch even stil staan bij het
feit dat klankschaal therapie niet zo maar moet beoefend worden.
Een ‘pats boem’ aanpak, waarbij
klankschalen ongevraagd op het lichaam geplaatst worden, is
uitgesloten bij situaties die om andere middelen of een andere
aanpak vragen:
Plaats geen klankschaal op
littekenweefsel.
Plaats nooit silica klankschalen
op het lichaam van de ontvanger.
Kijk met àlle klankschalen en
gongs uit bij kinderen.
Verstrek enkel korte massages.
Raak nooit de tanden of de
oogbollen aan met een klankschaal.
Bij verlamming na een trombose
kunnen intense klanken een nieuwe klonter lostrillen.
Kijk uit bij mensen met ernstige
aandoeningen: hartkwalen (pacemaker!) hersenletsels, epilepsie,
kanker, evenwichtsstoornissen of bij overdraagbare aandoeningen.
Werk omzichtig met dementerende
mensen.
Mensen met afasie (verlies van
spraak) reageren soms heel intens. Doseren is de kunst.
Geef visueel gehandicapten een
seintje mochten iets hardere klanken volgen. Schrik aanjagen is niet
de bedoeling.
Er zijn nog omstandigheden die een
klankschaalmassage ontraden: depressie, hoge bloeddruk, brandwonden,
huidinfecties, open wonden, verdachte knobbeltjes en bij spataders,
phlebitis en alle koortstoestanden.
Gebruik dus steeds uw gezond verstand bij de behandeling van zieken.
|
